10 jaar Housing First in Nijmegen

Housing First Nijmegen vierde onlangs haar 10-jarig bestaan. In een interview vertelt Housing First graag over het ontstaan, de aanpak en het feest.

Van New York tot Nijmegen

“Housing First is in 1992 ontwikkeld in New York en wordt inmiddels wereldwijd toegepast. In de loop der jaren is aangetoond dat het een goed werkende methode tegen dakloosheid is. Het is bedacht voor mensen met multiproblematiek; die sociaaleconomische, psychosociale, gedrags- en/of verslavingsproblemen hebben. Wat Housing First tot een succes maakt, is de volgorde van de stappen.”

Een huis als startpunt

“Housing First berust op verschillende grondbeginselen. De belangrijkste is wel dat we starten met een woning. Alle obstakels zoals verslaving, gedragsproblemen, overlastgevend gedrag, hoeven dus niet eerst te worden opgelost voordat iemand een woning krijgt. De ervaring leert dat iedereen een rustige plek nodig heeft om zich te kunnen ontwikkelen. Je krijgt dus eerst een huis, en daarna volgt de rest.

Daarbij bieden we begeleiding zolang dit nodig is. Het gaat echt om maatwerk zonder dat er druk achter wordt gezet. De keuze en de regie blijft bij de cliënt. We merken echt dat dit werkt. Als je een huis hebt en je bent daar trots op, en je kunt vanwege je verslaving de huur niet betalen, dan komt de vraag vanzelf: Hoe los ik dit op? Dan kunnen wij zeggen: ‘Je hebt een 'dure hobby', misschien moet je daar eens naar kijken. Of misschien kan bewindvoering iets voor je betekenen zodat je meer grip krijgt op je financiën.’ Een ander voorbeeld: als buren bij de woningbouw klagen over overlast, dan zie je vaak dat iemand ineens wel openstaat voor medicatie of behandeling. Je wil namelijk niet je woning op het spel zetten. Krijgen mensen een huis toegewezen dan is dat een reguliere woning in een gewone buurt en niet bij een zorginstelling én de begeleiding is gericht op herstel, participatie en sociale integratie. “

Drie heldere afspraken

“In de praktijk hanteren we drie afspraken waar mensen zich aan moeten houden:

1. Huur betalen.
2. Geen overlast veroorzaken in de wijk.
3. Begeleiding accepteren, dus niet maanden niemand binnenlaten.”

Goed nieuws

“Komt er een woning vrij, dan stuurt de Centrale Toegang Maatschappelijke Opvang (CTMO) een e-mail naar alle bij Housing First betrokken organisaties. We kijken wie bij die woning past. Het gaat dan om mensen die op dat moment op straat leven of in de opvang zitten of op een andere manier niet passend gehuisvest zijn (bijv. in een caravan, tijdelijk bij iemand op de bank, oid). Valt de keuze op iemand, dan gaan we naar die persoon toe om een kennismakingsgesprek met de woningbouwcorporatie aan te bieden, wat bij goed verloop leidt tot woningtoewijzing en ‘overvallen’ hem of haar met het goede nieuws. Er wordt snel geschakeld. We richten het huis samen met de nieuwe bewoner in; daarvoor is subsidie beschikbaar die we via een Bunq-pas kunnen uitgeven (met dank aan de EAD). Daarna gunnen we de bewoner even rust en kijken we hoe iemand landt, hoe iemand zich voelt. Meestal volgt daarna automatisch een hulpvraag.”

De kunst van het op je handen zitten

“Housing First gaat over regulier wonen met vrij intensieve begeleiding. Het is een samenwerking tussen de GGD (coördinator), de RIBW, IrisZorg en het Leger des Heils. Bij de RIBW komen alle begeleiders uit de OGGZ en we hebben de cursus casemanagement gedaan. Naast de relatie met de cliënt hebben we contact met naasten, de behandelaar en andere derden. We werken vanuit bemoeizorg en presentiebenadering: heel laagdrempelig. Het idee is dat mensen zelf in beweging komen zonder druk te ervaren. Wij noemen dit de kunst van het op je handen zitten. Je wacht op de hulpvraag en zorgt dat je direct kunt handelen. Je bent continu in gesprek, luistert actief en bouwt een vertrouwensband op en oefent geen drang uit. Het draait heel erg om respect. De problemen mogen er zijn en je mag daar eerlijk over zijn, zonder oordeel.”

Weerbarstige praktijk

“Het is soms ook frustrerend. Bijvoorbeeld: een bewoner met een slecht hart wil niet naar het ziekenhuis. Natuurlijk willen we deze persoon dan het liefst zelf brengen, maar dat kun je niet zomaar doen. In plaats daarvan laten we merken dat we ons zorgen maken en dat hij het waard is om goed voor zijn gezondheid te zorgen in de hoop dat hij zelf besluit om een arts te bezoeken.”

Samen sterker

“De GGD heeft een coördinerende rol bij Housing First. De begeleiding wordt gedaan door IrisZorg, het Leger des Heils en de RIBW. Iedere organisatie brengt haar eigen expertise en achtergrond mee, waardoor we samen een sterk, compleet en divers team vormen.

Solitair maar niet onveilig

“We werken meestal solitair, al zijn bij een bewoner vaak twee begeleiders betrokken, ieder vanuit een andere organisatie. Hoewel ik alleen werk, voel ik me in het contact met bewoners niet onveilig. Natuurlijk kom je weleens in rare of onverwachte situaties terecht. En als iemand echt psychotisch is, is het fijner om met z’n tweeën te gaan."

Een aanpak die werkt

“Als iemand het twee jaar goed doet en de woningcorporatie besluit de woning op zijn of haar naam te zetten, dan is de poging geslaagd. In Nijmegen lukt dat bij gemiddeld 80% van de deelnemers sinds we tien jaar geleden met Housing First zijn gestart. Wereldwijd ligt het slagingspercentage van Housing First op een vergelijkbaar niveau. In de gevallen waar het niet lukt, zien we vaak dat we bij de toewijzing nét wat meer risico hebben genomen. We hebben nog nooit meegemaakt dat iemand na twee jaar een woning op naam kreeg en het daarna alsnog misging. Natuurlijk is er wel eens uitval, maar over het algemeen is het een bewezen en effectief werkende aanpak. En als het een keer niet lukt, doen we er alles aan om te voorkomen dat iemand weer op straat terechtkomt.”

Feest

Ons 10-jarig jubileum hebben we gevierd met een feest in Waalhalla (Honig), samen met deelnemers en oud-deelnemers. Verschillende mensen hadden een actieve rol: één deelnemer draaide als DJ, een ander verzorgde de puddingbroodjes en weer iemand anders heette de gasten welkom. De voorzitter van de Werkgroep Bijzondere Bemiddeling (WBB) hield een korte toespraak. In het begin van Housing First was hij nog sceptisch, maar inmiddels is hij een van de grootste voorvechters. Ook waren vertegenwoordigers van de woningcorporaties, de afdeling werk en inkomen, de gemeente, de politie en zelfs een bewindvoerder aanwezig. Dat samenwerkingspartners en (ex-)dak- en thuislozen samen feestvieren, zorgt voor iets bijzonders: het gevoel dat je erbij hoort, dat je er mag zijn, precies zoals je bent.

Boekje

Vanwege het jubileum is een uitgave met de naam 'Thuis - 10 jaar Housing First' verschenen met daarin foto's en quotes van bewoners. Je vindt het boekje hier.